To 2009 αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η Χρονιά του Darwin (γνωστού ως Κάρολου Δαρβίνου) για να τιμηθεί η επέτειος των 200 χρόνων από τη γέννησή του και των 150 χρόνων από την έκδοση του έργου του «Η Προέλευση των ειδών». Αναμφισβήτητα ο Δαρβίνος ήταν ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες όλων των εποχών, καθώς οι ιδέες του κατόρθωσαν να επηρεάσουν όχι μόνο τις σύγχρονες επιστήμες αλλά και την τέχνη. Ο Darwin ήταν ο πρώτος που αντιλήφθηκε και έδειξε ότι όλα τα είδη ζωής εξελίχθηκαν μέσα στον χρόνο από κοινούς προγόνους μέσω μιας διαδικασίας, την οποία ονόμασε φυσική επιλογή. Η θεωρία της εξέλιξης αν και στην αρχή αμφισβητήθηκε από διάφορους κύκλους, κυρίως από τους εκκλησιαστικούς, σκοπός των οποίων είναι να προωθούν την άγνοια, την προκατάληψη και τις ιδέες της άρχουσας τάξης, πλέον είναι αποδεκτή από τη συντριπτική πλειοψηφία των επιστημόνων και συνεχώς ενδυναμώνεται με στοιχεία που προκύπτουν.
Η ανακάλυψη το 1960 της καθολικότητας του γενετικού κώδικα, ο οποίος είναι κοινός για κάθε μορφή ζωής, επιβεβαιώνει την ιδέα του Δαρβίνου. Παρόλαυτα, υπάρχει παγκοσμίως ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων που αρνούνται τη θεωρία της εξέλιξης και προωθούν εναλλακτικές (και πλήρως αντι-επιστημονικές) ιδέες, όπως αυτή του ευφυούς σχεδιασμού (intelligent design). Η λογική των κυρίων αυτών και υποστηριχτών της θεωρίας αυτής είναι η εξής: η Βίβλος (ο λόγος του θεού!) δεν κολλάει με τη θεωρία της εξέλιξης (η οποία στηρίζεται από τόσα στοιχεία), αλλά ως γνωστόν ο Θεός έχει πάντα δίκιο, οπότε η θεωρίες του Δαρβίνου είναι λάθος. Εμείς λοιπόν οι Δημιουργιστές (Creationists) ας βρούμε ένα τρόπο να παρουσιάσουμε μια πιο επιστημονική εκδοχή της Βίβλου... Το πρόβλημα με αυτούς τους τύπους είναι το ότι προωθούν τέτοιες αντιεπιστημονικές και "επικίνδυνες" ιδέες ακόμα και στο χώρο του σχολείου, αντί να διδάσκουν τη θεωρία της εξέλιξης. Αυτά συμβαίνουν κυρίως στην Αμερική, η οποία κατά τη διάρκεια της θητείας του Bush έζησε το δικό της Μεσαίωνα. Τώρα αν οι υποσχέσεις του Obama να επιστρέψει η επιστήμη στη θέση που της ανήκει πραγματοποιηθούν θα είμαστε όλοι πιο ευτυχισμένοι.
Τι συμβαίνει όμως στην Ελλάδα; Όχι, τα πράγματα δεν είναι καλύτερα... Με ένα εξωφρενικά τεράστιο αριθμό πιστών που ανεβαίνουν σκάλες με τα γόνατα, πιστεύουν ό,τι γράφει η Βίβλος, κάνουν τάματα και μιλούν με φανταστικούς αγίους περιμένοντας απάντηση, τα πράγματα μόνο καλά δεν μπορεί να είναι. Τι να περιμένουμε όμως, όταν στο σχολείο τα παιδιά βομβαρδίζονται με θρησκευτικά και διδάσκονται ότι ο Θεός έπλασε τον Αδάμ και την Εύα και ότι τους όρισε αφεντικά των πάντων; Κανονικά θα έπρεπε να διδάσκονται τη θεωρία της εξέλιξης - η οποία αναθεωρεί τη σχέση που έχει ο άνθρωπος με τη φύση - και όχι τους μύθους των δημιουργιστών. Ξέρουμε ότι τα έμβια όντα είναι μακρινοί συγγενείς μας και αυτό μόνο θα έπρεπε να μας κάνει λιγότερο αλλαζόνες και εγωϊστές... Οι απόψεις του χριστιανισμού όμως είναι ξεπερασμένες και μόνο να ενθαρρύνουν την καταστροφή του περιβάλλοντος μπορούν σε ώρες που η δημιουργία οικολογικής συνείδησης επιβάλλεται. Παρολαυτά, λόγω της αυξημένης εξουσίας των εκκλησιαστικών κύκλων στην Ελλάδα τα θρησκευτικά και η δημιουργία του ανθρώπου και του κόσμου από τον Θεό συνεχίζουν να διδάσκονται. Θυμάστε τις αντιδράσεις του κόσμου όταν καταργήθηκε η αναγραφή του θρησκεύματος από τις ταυτότητες; Θυμάστε τις έγινε, όταν μίλησαν για κατάργηση του μαθήματος των θρησκευτικών;
Ελπίζοντας ότι τα πράγματα θα αλλάξουν σύντομα να σας ενημερώσω για τον κύκλο ομιλιών που διοργανώνει 3 - 27 Φεβρουαρίου το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών σε συνεργασία με το Βρετανικό Συμβούλιο με θέμα τις ιδέες του Δαρβίνου. Για το πρόγραμμα των εκδηλώσεων δείτε το link.
Υ.Γ.: Δεν θα μπω στη διαδικασία να μιλήσω για τη σχέση εξέλιξης - πίστης. Το τι συμβαίνει είναι εμφανές. Ένας Θεός που κάνει λάθη, μπορεί να ονομάζεται Θεός; Χμμμ.. Τεσπα! Και μια αποκαλυψη: Ο δημιουργός μας στην πραγματικότητα είναι το Ιπτάμενο Τέρας από Σπαγγέτι! :p
Όλοι αναγνωρίζουμε τη σημασία του πόνου στη ζωή μας, αλλά για τους περισσότερους αποτελεί μια δυσάρεστη εμπειρία. Σύγχρονες έρευνες προσπαθούν να βρουν τρόπους μείωσης του πόνου με κάθε δυνατό τρόπο σε καταστάσεις όπως χειρουργικές επεμβάσεις, επισκέψεις στον οδοντίατρο και ασθένειες.Η Laura Mitchell και οι επιστημονική ομάδα της μελέτησαν την επίδραση της μουσικής και της τέχνης στην αντίληψη του πόνου ζητώντας από 80 εθελοντές (43 ήταν γυναίκες) να αφήσουν τα χέρια τους σε παγωμένο νερό για όσο αντέξουν (θέτοντας μέγιστο όριο τα πέντε λεπτά). Τα υποκείμενα "ταλαιπωρήθηκαν" τρεις φορές το καθένα υπό διαφορετικές συνθήκες. Στην αρχή έβαλαν τα χέρια τους σε μια λεκάνη ώστε να φτάσουν στη θερμοκρασία των 32 βαθμων Κελσίου. Έπειτα βούτηξαν τα χέρια τους σε κρύο νερό, η θερμοκρασία του οποίου ήταν 5 βαθμοί Κελσίου. Στην μια συνθήκη κατά τη διάρκεια του πειράματος άκουγαν την αγαπημένη τους μουσική (οι συμμετέχοντες άκουγαν από Johnny Cash μέχρι Verve!), στην άλλη κοιτούσαν ένα λευκό τοίχο και στην τρίτη επέλεγαν να βλέπουν ένα έργο τέχνης που τους άρεσε από έναν αριθμό, τον οποίο είχαν επιλέξει οι ερευνητές.
Ποια ήταν τα αποτελέσματα; Όπως βλέπετε στο διπλανό διάγραμμα (το πήρα από το εξαιρετικό site CognitiveDaily) οι συμμετέχοντες έκριναν τον πόνο λιγότερο σημαντικό και άντεξαν περισσότερη ώρα, όταν άκουγαν τη μουσική (Music) που τους άρεσε. Δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στις άλλες δύο συνθήκες (No Distraction & Art). Στη συνθήκη της ακρόασης Μουσικής η γνώση των στίχων των τραγουδιών φάνηκε ότι διευκολύνει τον έλεγχο και τη μείωση του πόνου. Ακόμα, τα άτομα που άκουγαν καθημερινά τη συγκεκριμένη μουσική είχαν χαμηλότρα επίπεδα στρες στη συγκεκριμένη συνθήκη.
Αυτό που προκάλεσε εντύπωση σε αυτή την έρευνα ήταν τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την αυτο -αξιολόγηση της ικανότητας των υποκειμένων να μειώσουν την ένταση του πόνου. Στη συνθήκη της Μουσικής η ικανότητα "ελέγχου" του πόνου ήταν ιδιαίτερα αυξημένη. Στατιστικά σημαντική αξιολογήθηκε η δυνατότητα μείωσης της έντασης του πόνου και στη συνθήκη της Τέχνης, κάτι που δεν φάνηκε να έχει αποτέλεσμα στην πράξη (όπως αναφέρθηκε παραπάνω, όταν τα άτομα έβλεπαν ένα έργο τέχνης, δεν κατάφεραν να αντέξουν για μεγαλύτερο διάστημα τον πόνο).
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα επισκεφτείτε τον οδοντίατρο αντί για ένεση προτιμήστε το αγαπημένο σας CD (η μάλλον... mp3)!
Σημειώσεις: 1. ο πίνακας είναι του Francis Bacon 2. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τη συγκεκριμένη έρευνα στο Cognitive Daily
Επηρεάζει η μόλυνση του περιβάλλοντος τις γνωστικές ικανότητές μας; Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε παιδιά και ζώα στο Μεξικό η απάντηση είναι θετική. Όπως φαίνεται το μολυσμένο περιβάλλον δεν προκαλεί μόνο καρδιολογικά και πνευμονολογικά προβλήματα αλλά επηρέαζει σημαντικά τη νευρολογική και την ψυχολογική ανάπτυξη των παιδιών! Διαβάστε σχετικά με την έρευνα στα παρακάτω links: NIHS PubMed Science Direct
Έλλειψη ύπνου και ψευδείς μνήμες
Άσχημα νέα για όσους κοιμούνται λίγες ώρες και στερούνται ύπνο.. Επιστήμονες στην Ελβετία και τη Γερμανία συνέδεσαν τη δημιουργία ψευδών αναμνήσεων με την έλλειψη ύπνου. Αντίθετα, ο ύπνος αμέσως μετά την εκμάθηση νέου υλικού φαίνεται ότι έχει βοηθά στην αποθήκευση των πληροφοριών στην μακρόχρονη μνήμη και αποτρέπει τη δημιουργία ψεύτικων μνημών. Το αποτέλεσμα της έλλειψης ύπνου στη μνήμη σχεδόν εξαφανίζεται όταν στα αντικείμενα χορηγηθεί καφεΐνη. Αυτό φανερώνει κάποια σχέση ανάμεσα στα συστήματα νευροδιαβίβασης αδενοσίνης και στη δημιουργία ψευδών μνημονικών ιχνών. Την επόμενη φορά που θα θέλετε να μείνετε ξύπνιοι το βράδυ διαβάζοντας για τις εξετάσεις, μην ξεχάσετε το πρωί πριν δώσετε το μάθημα να πάρετε μια γερή δόση καφεΐνης! Links: PloSONE Cognitive Daily
Οι κίνδυνοι της Heavy Metal!
Ας κλείσω με μια αστεία αλλά ενδιαφέρουσα έρευνα. Σύμφωνα με μια ομάδα Αυστραλών επιστημόνων το head banging που είναι πολύ συνηθισμένο στους κύκλους των οπαδών metal και hard rock συγκροτημάτων μπορεί να προκαλέσει σοβαρούς τραυματισμούς στο κεφάλι και στον αυχένα!!! Διαβάστε περισσότερα για τη συγκεκριμένη έρευνα στα παρακάτω links: BMJ Mind Hacks
Καλές γιορτές σε θρησκευόμενους, αγνωστικιστές και άθεους (γιατί να μη γιορτάζουμε κι εμείς; Η παράδοση έχει.. πλάκα!). Θα επανέλθω με εορταστικό post τις επόμενες μέρες!
Αυτό το ερώτημα προσπάθησαν να απαντήσουν οι David Luna (από το Baruch College), Torsten Ringberg και Laura A. Peracchio (από το University of Wisconsin-Milwaukee). Στην έρευνα που έκαναν σε ένα δείγμα γυναικών ισπανικής καταγωγής φάνηκε ότι τα άτομα που ανήκουν σε δύο κουλτούρες και μιλούν δύο γλώσσες έχουν την ικανότητα να αλλάζουν προσωπικότητες ανάλογα με τη γλώσσα που μιλούν και την ταυτότητα που υιοθετούν. Το φαινόμενο αυτό ήταν πιο έντονα στις γυναίκες που είχαν ενεργό συμμετοχή και σε δύο διαφορετικές κουλτούρες (Λατινική και Αγγλόφωνη). Οι συγκεκριμένες γυναίκες μπορούσαν να αλλάζουν την προσωπικότητά τους πολύ πιο εύκολα και γρήγορα από τα άτομα που απλά γνώριζαν δύο γλώσσες. Οι Ισπανίδες που συμμετείχαν στην έρευνα είχαν θετικότερη εκτίμηση του "Λατινόφωνου" εαυτού τους, καθώς θεωρούσαν ότι όταν μιλούσαν ισπανικά είχαν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και σιγουριά από όταν χρησιμοποιούσαν την Αγγλική γλώσσα.
Στην ίδια έρευνα μελετήθηκαν οι στάσεις των γυναικών απέναντι σε γυναίκες που εμφανίστηκαν σε κάποιες διαφημίσεις. Με την ίδια λογική που ακολούθησαν στην κρίση του εαυτού τους κινήθηκαν και σε αυτές τις περιπτώσεις. Ενώ τους παρουστιάστηκαν οι ίδιες διαφημίσεις μια στα αγγλικά και μια στα ισπανικά, οι στάσεις τους ήταν εμφανώς πιο θετικές για τις γυναίκες που μιλούσαν ισπανικά. Στο πλαίσιο αυτό οι γυναίκες των διαφημίσεων εκλαμβάνονταν ως πιο κοινωνικές και εξωστρεφής. Αντίθετα οι γυναίκες που μιλούσαν αγγλικά χαρακτηρίζονταν μπερδεμένες και απόμακρες.
Τα αποτέλεσματα της έρευνας είναι πολύ ενδιαφέροντα και θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη συμπεριφορά των δίγλωσσων ατόμων σε ζητήματα μεγάλης σημασίας όπως τις πολιτικές αποφάσεις αλλά και την καταναλωτική συμπεριφορά.
Αρχική έρευνα:Luna et al. One Individual, Two Identities: Frame Switching among Biculturals. Journal of Consumer Research, 2008; 0 (0): 080326093942316 DOI: 10.1086/586914
Σήμερα το πρωί μου ήρθε και το Newsletter του BPS με τις νέες έρευνες. Πολύ ενδιαφέρον όπως πάντα. Ξεχώρισα την έρευνα που έγινε στο University of Dundee από την Eva Murzyn και την ομάδα της. Θέμα της τα "ασπρόμαυρα" και τα "έγχρωμα" όνειρα. Τα όνειρα των ανθρώπων πλέον φαίνεται ότι έχουν γίνει έγχρωμα! Πριν από κάποια χρόνια υπερίσχυε η άποψη ότι οι άνθρωποι βλέπουν ασπρόμαυρα όνειρα. Σήμερα όμως όλο και περισσότεροι ισχυρίζονται ότι τα όνειρά τους είναι έγχρωμα. Σύμφωνα με την ψυχολόγο Eva Murzyn υπάρχουν δύο πιθανές εξηγήσεις για αυτή την αλλαγή. Η πρώτη είναι σχετική με τη μεθοδολογία. Οι νέες έρευνες χρησιμοποιούν πολλές μεθόδους όπως τα ημερολόγια ύπνου και το ξύπνημα του υποκειμένου κατά τη διάρκεια της φάση REM του ύπνου ("REM-awakening") - στην οποίο βλέπουμε τα όνειρα. Παλαιότερα, τα συμπεράσματα έβγαιναν μέσα από ετεροχρονισμένα ερωτηματολόγια. Είναι πολύ πιθανό δηλαδή οι άνθρωποι τότε απλά να ξεχνούσαν λεπτομέρειες σχετικά με τα όνειρά τους. Η δεύτερη εξήγηση και η πιο ενδιαφέρουσα κατά την άποψη μου έχει σχέση με την τηλεόραση η οποία από ασπρόμαυρη είναι πλέον έγχρωμη. Η αλλαγή αυτή είναι πιθανό να επηρέασε τις απόψεις των ανθρώπων για τα όνειρα και για τη μορφή τους. Πολλοί είναι άλλωστε που παρομοιάζουν τα όνειρά τους με ταινίες.
1. Same Colour Illusion (ή αλλιώς Adelson's checker shadow illusion):
Η συγκεκριμένη οπτική απάτη δημοσιεύτηκε το 1995 από τον καθηγητή της Visual Science του MIT, Edward H. Adelson. Στη διπλανή εικόνα το χρώμα των Α και Β είναι ίδιο, αν και εμείς τα αντιλαμβανόμαστε σαν διαφορετικά. Ο λόγος που δημιουργείται η απάτη αυτή είναι η αντίληψη της εικόνας σαν τρισδιάστατης και οι αλλαγές στον φωτισμό και στη σκίαση που θα συνέβαιναν σε μια αντίστοιχη real life αναπαράσταση ( από τη σκια του πρασινου κυλινδρου). Αν δεν πιστεύετε ότι τα τετραγωνάκια Α και Β έχουν το ίδιο χρώμα ακολουθήστε το link.
2. Ο Κύβος του Necker: Η οπτική απάτη αυτή δημιουργήθηκε το 1832 από τον Ελβετό Louis Albert Necker και είναι αρκετά δημοφιλής μέχρι σήμερα. Ο κύβος του Necker είναι ένα ασαφές σχέδιο που κάποιος μπορεί να ερμηνεύσει με δύο διαφορετικούς τρόπους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στα σημεία που ενώνονται οι γραμμές δεν υπάρχουν ενδείξεις που να μας επιτρέπουν να κρίνουμε ποια βρίσκεται μπροστά και ποια πίσω. Αν κοιτάξετε τη διπλανή εικόνα για αρκετή ώρα θα τη δείτε να αλλάζει από μια πιθανή ερμηνεία σε μια δεύτερη διαφορετική και αντίστροφα. Αυτή η οπτική απάτη ανήκει στην κατηγορία οπτικών φαινομένων Multistable perceptual phenomena(αν κάποιος ξέρει την αντίστοιχη επίσημη ελληνική μετάφραση ας με ενημερώσει). Στην ίδια κατηγορία φαινομένων εντάσσεται και η οπτική απάτη της spinning dancer.
3. Το βάζο του Rubin (Rubin Vase): Υπεύθυνος για τη δημιουργία της διάσημης οπτικής απάτης ήταν ο Δανός ψυχολόγος Edgar Rubin. Το πρώτο σχετικό σχέδιο του το δημιούργησε γύρω στο 1915 στο βιβλίο του Synsoplevede Figurer ("Οπτικές φιγούρες"). Πρέπει να τονίσουμε ότι παρόμοια σχέδια συναντούμε σε πίνακες που δημιουργήθηκαν χρόνια πριν τη συλληψη του Rubin. Στην οπτική απάτη αυτή μας δίνεται η ευκαιρία να επιλέξουμε μια από δύο δυνατές και εξίσου "πραγματικές" ερμηνείες. Για περισσότερες πληροφορίες κοιτάξτε το link.
Το σύνδρομο Capgras ή παραίσθηση Capgras είναι μια από τις πιο παράξενες γνωστές διαταραχές. Οι ασθενείς που έχουν το συγκεκριμένο σύνδρομο πιστεύουν ότι τα κοντινά τους πρόσωπα δεν είναι αυτά που ήταν και ότι έχουν αντικατασταθεί από απατεώνες ή κλώνους! Το σύνδρομο Capgras είναι πιο συνηθισμένο σε άτομα με ψύχωση (σχιζοφρένεια), αλλά μπορεί να είναι αποτέλεσμα εγκεφαλικού τραύματος ή άνοιας. Ο πρώτος που περιέγραψε το σύνδρομο αυτό και του έδωσε και το όνομά του ήταν ο Γάλλος ψυχίατρος Joseph Capgras (1873-1950) μαζί με τον συνάδελφό του Reboul-Lachaux το 1923.
Αιτίες: Οι αρχικές υποθέσεις των επιστημόνων συσχέτιζαν το σύνδρομο Capgras με την προσωποαγνωσία. Η ανακάλυψη όμως της ύπαρξης δύο οδών αναγνώρισης των προσώπων (μιας συνειδητής και μιας υποσυνείδητης) η κατάσταση άλλαξε. Το 1990 οι ψυχολόγοι Hadyn Ellis και Andy Young υπέθεσαν ότι στην παραίσθηση Capgras συμβαίνει το αντίθετο από αυτό που συναντάμε στην προσωπαγνωσία. Τα άτομα μπορούν συνειδητά να αναγνωρίζουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα, αλλά η αναγνώριση αυτή δε συνοδεύεται με τις αναμενόμενες σωματικές και συναισθηματικές αντιδράσεις. Έτσι ενώ αναγνωρίζουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα αισθάνονται ότι κάτι δεν είναι φυσιολογικό και καταλήγουν να έχουν τη συγκεκριμένη πεποίθηση.Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξαν εκείνη την περίοδο και οι William Hirstein και Vilayanur S. Ramachandran. Ο Ramachandran προχώρησε μάλιστα την υπόθεση και θεώρησε ότι το σύνδρομο Capgras είναι το αποτέλεσμα της αποσύνδεσης του μετωπιαίου λοβού, όπου πραγματοποιείται η αναγνώριση των προσώπων και του μεταιχμιακού συστήματος που έχει σχέση με τα συναισθήματα.
To 2009 αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η Χρονιά του Darwin (γνωστού ως Κάρολου Δαρβίνου) για να τιμηθεί η επέτειος των 200 χρόνων από τη γέννησή του και των 150 χρόνων από την έκδοση του έργου του «Η Προέλευση των ειδών». Αναμφισβήτητα ο Δαρβίνος ήταν ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες όλων των εποχών, καθώς οι ιδέες του κατόρθωσαν να επηρεάσουν όχι μόνο τις σύγχρονες επιστήμες αλλά και την τέχνη. Ο Darwin ήταν ο πρώτος που αντιλήφθηκε και έδειξε ότι όλα τα είδη ζωής εξελίχθηκαν μέσα στον χρόνο από κοινούς προγόνους μέσω μιας διαδικασίας, την οποία ονόμασε φυσική επιλογή. Η θεωρία της εξέλιξης αν και στην αρχή αμφισβητήθηκε από διάφορους κύκλους, κυρίως από τους εκκλησιαστικούς, σκοπός των οποίων είναι να προωθούν την άγνοια, την προκατάληψη και τις ιδέες της άρχουσας τάξης, πλέον είναι αποδεκτή από τη συντριπτική πλειοψηφία των επιστημόνων και συνεχώς ενδυναμώνεται με στοιχεία που προκύπτουν.
Αναρτήσεις
